Documentaire ‘The Peter Plan’ op DOCVILLE te Leuven
Donderdag 19 en zondag 22 maart 2026 werd in Leuven (België) de documentaire ‘The Peter Plan’[i] of ‘Plan Petera’ van de Poolse regisseur Grzegorz Pacek getoond. Deze handelt over een stralingsovergevoelige man die intense pijn en onbehagen ervaart in de nabijheid van elektriciteit en wifi. Hij trekt weg van de bewoonde wereld, de wildernis in.
We verwelkomen dit initiatief van DOCVILLE, een generalistisch internationaal documentairefilmfestival[ii]. We zijn verheugd dat dit onderwerp onder de aandacht werd gebracht. Door de voortdurende toename van draadloze technologieën worden immers steeds meer elektrohypersensitieve mensen buiten de maatschappij geduwd. We betreuren echter wel dat tijdens de nabespreking enkel een scepticus over elektrohypersensitiviteit aan het woord werd gelaten, en er geen debat mogelijk was.
Eerst over de documentaire:
De documentaire schetst een beeld van het leven van Peter, die omwille van elektrohypersensitiviteit gevlucht is uit onze maatschappij en helemaal alleen leeft in de volle natuur, in extreem primitieve omstandigheden. Hij wordt voorgesteld als een zonderlinge eenling, zonder veel uitleg of omkadering. Het is een indringend verhaal dat een desolaat gevoel achterlaat, voor een buitenstaander is het onvoorstelbaar dat het mogelijk is dat in onze huidige maatschappij sommige mensen zo moeten leven. En toch is het zo.
We hopen dat deze documentaire aan het denken heeft gezet over de problemen waarmee sommige mensen die aan EHS lijden worstelen. Ook in België zijn er immers een groeiend aantal mensen die fysieke gezondheidsklachten hebben door gepulste microgolfstraling, elektrische velden e.d.. Jammer genoeg ondervinden ze zeer veel weerstand.
Alhoewel slechts enkelen echt helemaal de maatschappij moeten ontvluchten, zoals Peter in de documentaire, zijn de fysieke, sociale en psychologische gevolgen steeds groot. In film en media worden mensen met EHS vaak als karikaturen neergezet. Belangengroepen gelinkt aan de industrie typeren hen als outcasts met angststoornissen.
In de praktijk zijn het mensen zoals u en ik. De trucker die de baan niet meer op kan sinds de draadloze tol is ingevoerd, kinderen die noodgedwongen thuis onderwijs moeten krijgen, de jonge leerkracht die naar een ander beroep op zoek moet. Vaak ook doorzetters die in afspraak met hun werk afgeschermd of van thuis uit hun job verderzetten. En die zeer veel moeite doen om hun banden met familie en vrienden te behouden. Ondanks het besef dat ze nadien weer meerdere dagen ziek zullen zijn.
Ze zijn niet tegen de technologie en al zeker niet tegen de gebruikers ervan. Ze hopen wel dat de toeschouwers moed en inzicht opbrengen om met een open geest naar de problematiek te kijken.
Dit geldt niet alleen voor EHS. Het terrein van heel wat ziekten, zoals van (auto-)immuniteit, allergie en ontsteking, is immers heel complex en nog te weinig verkend. Alle uitspraken zijn, zoals volgens de definitie van wat wetenschap is, voorlopig en nooit definitief. Vooruitgang wordt bereikt door onafhankelijk onderzoek en debat tussen wetenschappers met verschillende resultaten.
Omtrent de uitleiding van Prof em. Omer Van den Bergh (psychologie, KU Leuven) en regisseur Grzegorz Pacek:
Waar de regisseur een neutraal standpunt innam en pleitte voor inclusie, heeft Prof. Van den Bergh een 20 minuten durende monoloog gehouden over zijn eigen visie op EHS. Hij erkent wel dat de klachten echt zijn, maar gelooft er niet in dat EHS door elektromagnetische straling wordt veroorzaakt en stelt ‘exposure therapy’ voor. Hij zegt dat onderzoek geen oorzakelijk verband heeft aangetoond en dat daar ook niet verder moet worden naar gezocht (zie meer hierover verder). Er was geen debat mogelijk aangezien niemand uitgenodigd was met kennis vanuit een andere discipline dan de psychologie of die een ander standpunt vertegenwoordigde.
Men kon nadien vragen stellen. De zaal leek perplex, er was nauwelijks reactie. Eén dame die het opnam voor haar vrienden die aan EHS lijden, die niet gelooft dat de link met straling verzonnen is, en ervoor pleitte het onderwerp meer bespreekbaar te maken, werd vrij snel de mond gesnoerd.
Deze indringende documentaire, hoezeer we ook toejuichen dat ze op het festival werd vertoond, werd wegens deze eenzijdige uitleiding jammer genoeg een maat voor niets. Het kan nochtans anders.
In Nederland (altijd wat voorop op Vlaanderen) erkent en helpt de overheid mensen die aan EHS lijden, in Frankrijk kon het onderzoeksinstituut INSERM een vertraagd DNA-herstel aantonen[iii]. Wat als we ook hier samen aan de slag zouden gaan?
Dan kunnen artsen hulpmiddelen aanbevelen die straling meetbaar verminderen, waar patiënten nu vaak worden opgelicht door charlatans die niet-werkende gadgets en toestellen proberen te slijten aan mensen die het al zo moeilijk hebben.
Oorzakelijk verband
Het onderzoek waar prof. O. Van den Bergh naar verwijst, zijn provocatietesten die alleen de vraag stelden of iemand straling kan ‘voelen’, en niet of er achteraf effecten zijn. Deze onderzoeken werden sterk bekritiseerd door Leszczynski[iv], die in 2021 een review uitvoerde van het beschikbare onderzoek over EHS; en Bevington[v], die verwijst naar onderzoeken die aantonen dat sommige groepen mensen gevoeliger zijn, en naar mechanismen die EHS kunnen verklaren.
In een aantal recente case studies konden Hardell en Nilson[vi] trouwens wél een oorzakelijk verband aantonen tussen de hoeveelheid straling en het optreden van symptomen, waarbij de getroffenen bijna steeds herstelden als ze de plek met te hoge straling verlieten. Zie meer hierover in de bijlage hieronder.
Tot slot:
Stel je na het bekijken van deze documentaire de vraag: kunnen we dit als maatschappij aan mensen aandoen? En tegelijk trots verklaren dat we inzetten op mensenrechten, inclusie en diversiteit?
Er is voor de getroffenen al een klein ondersteunend netwerk van vrijwilligers, maar extra hulp is steeds welkom. Zeker mensen met medische en technische kwalificaties zouden goed werk kunnen verrichten, maar ook overheden, politici, sponsors… Laat van je horen.
Bijlage: samenvatting van de case studies van Hardell en Nilson:
De vijfde generatie voor draadloze communicatie, 5G, wordt sinds 2019/2020 in Zweden uitgerold, evenals in vele andere landen. We hebben eerder zeven casusverslagen gepubliceerd over in totaal 16 personen tussen 4 en 83 jaar die korte tijd na blootstelling aan 5G-basisstations in de buurt van hun woning het microgolfsyndroom ontwikkelden. In alle gevallen werd hoge radiofrequente (RF) straling van 4G/5G gemeten met een breedbandmeter. De RF-straling bereikte in drie van de onderzoeken een piekwaarde van >2.500.000 tot >3.180.000 μW/m². In totaal werden voor elke persoon 41 verschillende gezondheidsproblemen beoordeeld op een schaal van 0 (geen klachten) tot 10 (ernstigste symptomen). De meest voorkomende en ernstige symptomen waren: slaapstoornissen (slapeloosheid, ’s nachts wakker worden, vroeg wakker worden), hoofdpijn, vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, verlies van kortetermijngeheugen, emotionele stress, neiging tot depressie, angst/paniek, dysesthesie (ongewone tastgevoelens), een branderig en stekend gevoel op de huid, cardiovasculaire symptomen (voorbijgaande hoge of onregelmatige hartslag), kortademigheid en pijn in spieren en gewrichten. Evenwichtsstoornissen en tinnitus kwamen minder vaak voor. Al deze symptomen vallen onder het microgolfsyndroom. In de meeste gevallen namen de symptomen af en verdwenen ze binnen korte tijd nadat de onderzochte personen waren verhuisd naar een plek zonder 5G. Deze casusgeschiedenissen zijn klassieke voorbeelden van provocatiestudies. Ze onderstrepen de urgentie om de uitrol van 5G te vertragen totdat er meer veiligheidsstudies zijn uitgevoerd.
[i] Info over de documentaire: https://www.docville.be/film/2026/the-peter-plan-grzegorz-pacek/
[ii] Website van het documentairefilmfestival: https://www.docville.be/wie-wat-waar/
[iii] Studie INSERM https://www.mdpi.com/1422-0067/26/10/4792
[iv] Artikel prof. D. Leszczynski: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34229366/
[v] Reactie M. Bevington: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34343421/
[vi] Samenvatting case studies L. Hardell en M. Nilson: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38889394/