Vertraagd DNA-herstel bij EHS personen
Uit een recent onderzoek van de huidcellen van EHS personen, bleek dat bij alle verzamelde huidcelmonsters een vertraagd herstel van DNA optreedt wanneer zij worden blootgesteld aan fysische of chemische factoren die celbeschadiging veroorzaken.
Omdat EHS en het causaal verband met blootstelling aan elektromagnetische velden (EMV) een belangrijk vraagstuk voor de volksgezondheid blijven, werd door het Franse Instituut INSERM een onderzoek hieromtrent opgezet. De resultaten werden gepubliceerd op 12 mei 2025 in het International Journal of Molecular Sciences.
De onderzoekers: “Aangezien gedragsstudies of studies die uitsluitend gebaseerd zijn op een zelfbeoordelingsvragenlijst een bron van talrijke vertekeningen kunnen zijn, hebben we een klinische studie opgezet met 26 volwassen vrijwilligers die zichzelf als elektrosensitief (EHS) hebben gediagnosticeerd. Het doel was om een moleculaire definitie van EHS (DEMETER) voor te stellen door een zelfbeoordelingsvragenlijst te combineren met biologisch onderzoek op een verzameling primaire fibroblasten (huidcellen) afkomstig van de DEMETER-patiënten. Zowel de vragenlijst als de biologische gegevens werden onafhankelijk van elkaar geanalyseerd. De hoogste zelfbeoordeelde intensiteit van ongemak werd verkregen voor cerebrale kenmerken zoals hoofdpijn, tinnitus, vertraging van de intellectuele activiteit, vermoeidheid en slaapstoornissen. Als controlegroep werden beschikbare fibroblasten gebruikt van mensen die aan radiotherapie moesten blootgesteld worden en die onderzocht werden op radiosensitiviteit (overgevoeligheid voor ioniserende straling), maar geen EHS-symptomen hadden (COPERNICUS).”
Door toepassing van röntgenstraling bleken alle DEMETER-cellijnen (26/26) gekenmerkt te zijn door vertraagde stralingsgeïnduceerde ATM-nucleoshuttling (RIANS), zoals ook gezien wordt bij patiënten met matige radiosensitiviteit. Eenvoudiger gezegd: als deze cellen blootgesteld zijn aan een fysische factor waarvan bekend is dat die DNA-schade veroorzaakt, duurt het langer dan normaal om hiervan te herstellen.
Een ander belangrijk aspect van de studie is de definitie van twee typen elektrogevoeligheid, gebaseerd op antwoorden op vragenlijsten enerzijds en biologische gegevens anderzijds. De sterke correlatie (64%) tussen de twee benaderingen suggereert dat er in de toekomst potentieel is voor de ontwikkeling van voorspellende biologische tests.
De vragenlijst en de biologische gegevens brachten twee subgroepen van donoren aan het licht, elk gekenmerkt door een specifiek fenotype: een laag achtergrondniveau en hoge responsiviteit (LBHR) enerzijds en een hoog achtergrondniveau en lage responsiviteit (HBLR) anderzijds. Het HBLR-fenotype bleek gekenmerkt te zijn door zeer hoge hoeveelheden spontane DSB (double- strand breaks, indicator van DNA-schade)(SSB staat voor single-strand breaks) en MN (micronuclei, indicator voor genomische instabiliteit), zoals die van de meest hyperradiosensitieve cellijnen, terwijl het LBHR-fenotype geassocieerd bleek te zijn met beperkte hoeveelheden spontane DSB en MN, zoals cellen van patiënten met matige radiosensitiviteit.
Het LBHR-fenotype werd ook nog in verband gebracht met een hoog risico op kanker, terwijl het HBLR-fenotype werd geassocieerd met een hoog risico op versnelde veroudering (met o.a. risico op neurogeneratieve ziekten als Alzheimer).
Behandeling met waterstofperoxide (H2O2), eveneens een bekende uitlokker van DNA-strengbreuken, leidde tot de vorming van HDC (highly damaged cells – sterk beschadigde cellen) in een hoger tempo voor het HBLR-fenotype dan voor het LBHR-fenotype. Interessant genoeg leidde blootstelling van DEMETER-cellen aan een H2O2-behandeling, gevolgd door een antioxidantbehandeling, tot een afname van het aantal HDC’s. Dit geeft perspectief voor een behandeling, alhoewel er zeer veel soorten antioxidanten zijn en momenteel niet bekend is welke oxidant voor welke patiënt zou kunnen helpen.
Deze conclusies zijn gebaseerd op in vitro celexperimenten en er is verder onderzoek nodig om de toepasbaarheid van deze bevindingen op EHS-patiënten en te verifiëren.
Gezien het belang van deze langverwachte publicatie en de complexiteit ervan, werd op 16 juni 2025 een webinar georganiseerd met onderzoeker Nicolas Foray ter gelegenheid van Wereld EHS Dag. Dit webinar is nog bekijken via volgende link: https://www.youtube.com/watch?v=lgPO53vbRd0.
- Skin Fibroblasts from Individuals Self-Diagnosed as Electrosensitive Reveal Two Distinct Subsets with Delayed Nucleoshuttling of the ATM Protein in Common. (1) Sonzogni, L. ; Al-Choboq, J. ; Combemale, P. ; Massardier-Pilonchéry, A. ; Bouchet, A. ; May, P. ; Doré, J.-F. ; Debouzy, J.-C. ; Bourguignon, M. ; Dréan, Y.L. ; et al. Int. J. Mol. Sci. 2025, 26, 4792. https://www.mdpi.com/1422-0067/26/10/4792